ADHD u dorosłych: objawy, które łatwo wziąć za charakter

Etykiety, które zostają na lata

Dziecko, które gubi zeszyty, odpływa myślami i nie kończy zadań, często słyszy, że jest leniwe albo niestaranne. Dorosła osoba, która spóźnia się mimo starań, nosi w sobie przekonanie: „coś jest ze mną nie tak”.

U części takich osób za trudnościami stoi ADHD. Według przeglądu badań z 2021 roku ADHD, które zaczęło się w dzieciństwie, ma około 2,6% dorosłych, a objawy ADHD niezależnie od historii z dzieciństwa około 6,8% (Song i in., 2021).

Jak ADHD może wyglądać u dorosłych

Objawy dzieli się na dwie grupy: trudności z uwagą oraz nadruchliwość i impulsywność. U dorosłych mogą wyglądać tak:

Uwaga i organizacja

• zaczynasz wiele spraw, a kończysz niewiele,
• odkładasz nudne zadania, aż zrobią się pilne,
• gubisz klucze, telefon albo wątek w połowie rozmowy,
• trudno Ci oszacować, ile coś potrwa, więc często się spóźniasz,
• czytasz akapit kilka razy, bo myśli uciekają.

Niepokój i impulsywność

• zamiast biegać, czujesz wewnętrzny niepokój i trudno Ci usiedzieć na spotkaniu,
• przerywasz innym albo kończysz za nich zdania,
• podejmujesz szybkie decyzje, np. zakupowe, których potem żałujesz,
• łatwo się frustrujesz, a emocje szybko rosną i szybko opadają.

Każdy czasem tak ma. W ADHD te trudności są stałe, zaczęły się w dzieciństwie i wyraźnie przeszkadzają w życiu.

Kiedy mówimy o ADHD

Według kryteriów diagnostycznych DSM-5-TR u osób od 17. roku życia potrzeba co najmniej pięciu objawów z jednej z grup. Objawy muszą też:

• trwać co najmniej pół roku,
• być obecne, przynajmniej częściowo, przed 12. rokiem życia,
• występować w co najmniej dwóch obszarach, np. w pracy i w domu,
• wyraźnie utrudniać funkcjonowanie,
• nie wynikać lepiej z innej trudności.

Dlatego sam test w internecie nie wystarczy. Kwestionariusz może podsunąć trop, ale diagnoza wymaga rozmowy o całym życiu, także o dzieciństwie.

Co jeszcze daje podobne objawy

Kłopoty z koncentracją i organizacją mogą wynikać z lęku, obniżonego nastroju, przewlekłego stresu, wypalenia albo niewyspania. Bywa też, że ADHD współwystępuje z innymi trudnościami.

Rzetelna diagnoza pomaga to rozróżnić. Czasem wynik nie potwierdza ADHD. To też ważna informacja, bo pokazuje, czym warto się zająć. O przeciążeniu w pracy piszemy w artykule Wypalenie zawodowe czy zwykłe zmęczenie?

Jak wygląda diagnoza w MentalCare

1. Bezpłatna rozmowa. 15 minut przez telefon lub Google Meet. Pytasz o etapy, koszt i organizację.
2. Wywiad kliniczny. Szczegółowa rozmowa o tym, jak funkcjonujesz dziś i jak było w dzieciństwie.
3. Badania. Jednym z narzędzi jest wywiad DIVA-5. Pozostałe testy psycholog dobiera do Twojej sytuacji.
4. Opinia i omówienie. Dostajesz pisemną opinię psychologiczną i rozmawiacie o wnioskach.

Cały proces kosztuje 1260 zł. Psycholog nie wystawia recept. O ewentualnym leczeniu farmakologicznym decyduje lekarz psychiatra, a opinia może być materiałem do konsultacji psychiatrycznej. Szczegóły znajdziesz na stronie Diagnoza ADHD u dorosłych.

Co dalej po diagnozie

Diagnoza to dopiero początek. Pomocne mogą być psychoedukacja, praca nad organizacją dnia i psychoterapia, a u części osób także leczenie, o którym decyduje lekarz. Specjalistów, którzy pracują z dorosłymi z ADHD, znajdziesz w naszym zespole.

Pytania o ADHD u dorosłych

Redakcja merytoryczna: Marcin Goluch, psycholog, dyplomowany psychoterapeuta.

Redakcja merytoryczna

Marcin Goluch

Psycholog, dyplomowany psychoterapeuta

Pracuję z dorosłymi, młodzieżą i parami.

Zobacz profilSprawdź terminy