Czym jest plan na trudne chwile
Plan na trudne chwile, nazywany też planem bezpieczeństwa, to kilka kroków zapisanych wcześniej, w spokojniejszym czasie. Mówi, co robić, gdy robi się bardzo ciężko: co pomaga, z kim się spotkać, kogo poprosić o pomoc i pod jakie numery zadzwonić.
W trudnej chwili łatwo zapomnieć, co kiedyś pomagało. Dlatego plan powstaje zawczasu i jest zapisany prostymi słowami, najlepiej Twoimi.
Nie trzeba niczego obiecywać ani podpisywać. Plan jest jak ściągawka na moment, w którym jest najtrudniej.
Kolejność kroków opiera się na badaniach nad planowaniem bezpieczeństwa (Stanley i Brown, 2012) i na zaleceniach brytyjskiego instytutu NICE (2022). Wzór i jego słowa przygotował po polsku zespół MentalCare.
Kiedy warto go ułożyć
Plan przydaje się, gdy przechodzisz przez trudny czas i wiesz, że bywają chwile, w których robi się bardzo ciężko. Także wtedy, gdy pojawiają się myśli o śmierci albo o zrobieniu sobie krzywdy.
Warto go mieć również po kryzysie, na przykład po pobycie w szpitalu. Możesz też pomóc ułożyć go komuś bliskiemu.
Wypełnij go teraz, gdy jest trochę spokojniej. Zajmie to około 15 minut. Każdy krok możesz pominąć.
Jeśli jest Ci bardzo ciężko teraz, plan może poczekać. Zadzwoń pod 116 123 albo 800 70 2222. Oba numery działają całą dobę i są bezpłatne.
Plan jest przygotowany dla osób dorosłych (od 18 lat). Jeśli masz mniej niż 18 lat i jest Ci ciężko, porozmawiaj z dorosłą osobą, której ufasz, albo zadzwoń pod 116 111. Telefon działa całą dobę. Plan możesz ułożyć razem z rodzicem, pedagogiem albo psychologiem.
Sześć kroków planu
Każdy krok to jedno pytanie. Możesz wpisać kilka rzeczy albo tylko jedną. Każdy krok możesz pominąć.
1. Po czym poznaję, że zaczyna się trudna chwila?
Zapisz myśli, uczucia, sytuacje albo zachowania, które pojawiają się, zanim zrobi się bardzo ciężko. Im bardziej po swojemu, tym łatwiej je potem zauważyć.
Na przykład: nie mogę zasnąć albo budzę się w nocy, przestaję odbierać telefony, myślę „nic się już nie zmieni”, robi się trudno po kłótni albo wieczorem, gdy nikogo nie ma obok.
2. Co mogę zrobić w pojedynkę, żeby choć trochę obniżyć napięcie?
Proste rzeczy, które da się zrobić od razu i bez nikogo. Nie muszą rozwiązać problemu. Wystarczy, że pomogą przetrwać kilka minut.
Na przykład: krótki spacer, ciepły prysznic, muzyka, która uspokaja, coś ciepłego do jedzenia. Pomaga też spokojny oddech: wdech nosem przez około 4 sekundy, wydech przez około 6 sekund. Jeśli robi Ci się bardziej nieswojo, przerwij. Czasem pomaga nazwanie tego, co czujesz, na przykład na kole emocji.
3. Z kim mogę pobyć albo dokąd mogę pójść, żeby oderwać myśli?
Nie musisz nikomu mówić, co się dzieje. Chodzi o to, żeby nie zostawać z tym w pojedynkę.
Na przykład: rozmowa z przyjaciółką albo przyjacielem o zwykłych sprawach, kawiarnia, park, basen albo dom kogoś bliskiego.
4. Kogo mogę poprosić o pomoc, gdy jest naprawdę trudno?
Jedna albo dwie osoby, którym możesz powiedzieć, co się dzieje. Warto, żeby wiedziały, że są w Twoim planie.
Pomaga gotowa wiadomość, którą wystarczy wysłać. Na przykład: „Jest mi bardzo ciężko. Możesz teraz zadzwonić?”
5. Gdzie zadzwonię po pomoc specjalisty?
Telefony zaufania działają całą dobę. Dopisz też swojego terapeutę, lekarza albo najbliższy szpital z oddziałem psychiatrycznym.
W planie od razu są dwa numery:
- 116 123, Kryzysowy Telefon Zaufania. Dla dorosłych. Całą dobę, bezpłatnie. Można też napisać przez 116sos.pl, nowa karta.
- 800 70 2222, Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, nowa karta. Całą dobę, bezpłatnie. Działa też czat.
W nagłym pogorszeniu stanu psychicznego możesz bez skierowania zgłosić się na izbę przyjęć najbliższego szpitala psychiatrycznego. Jeśli Ty albo ktoś obok jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie, dzwoń pod 112.
Jeśli jesteś za granicą, zadzwoń pod lokalny numer alarmowy kraju, w którym jesteś. W krajach Unii Europejskiej to 112. Masz mniej niż 18 lat? Zadzwoń pod 116 111. Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży, całą dobę.
Numery sprawdziliśmy 18.11.2026.
6. Co mogę zrobić, żeby w trudnej chwili wokół mnie było bezpieczniej?
Najtrudniejszy moment mija. Gdy rzeczy, które mogłyby Ci zaszkodzić, są dalej, łatwiej go przeczekać. Ten krok najlepiej omówić ze specjalistą albo z kimś bliskim.
Na przykład: poprosić kogoś zaufanego, żeby na jakiś czas przechował rzeczy, które mogłyby Ci zaszkodzić, albo w trudnej chwili wyjść tam, gdzie są ludzie.
Na koniec: co jest dla mnie ważne?
Ludzie, zwierzęta, plany, małe rzeczy. To, co tu zapiszesz, stanie na samej górze planu. Jeśli dziś trudno coś wpisać, wróć do tego później albo zapytaj bliską osobę.
Jak korzystać z planu
Gdy robi się trudno, zacznij od kroku 1 i idź po kolei. Jeśli jeden krok nie pomaga, przejdź do następnego.
Nie musisz przechodzić wszystkich kroków. Czasem wystarczy jeden, a czasem od razu potrzebny jest telefon do kogoś.
Trzymaj go pod ręką: w telefonie, w portfelu albo przy łóżku. W narzędziu na górze strony plan wydrukujesz, zapiszesz jako PDF albo jako obraz na ekran telefonu.
Wracaj do niego i poprawiaj, na przykład po trudnym tygodniu. Jeśli coś nie zadziałało, to też ważna informacja. Skreśl to i dopisz coś innego.
Plan ułożony razem z kimś
Plan możesz zacząć w pojedynkę. Najlepiej jednak przejrzeć go z kimś: z bliską osobą albo ze specjalistą.
Pokaż go osobie, której ufasz. Ty decydujesz komu. Brytyjskie wytyczne NICE dotyczące samookaleczeń zalecają, żeby plan był u osoby, której dotyczy, a bliscy i specjaliści dostawali go wtedy, gdy ta osoba tak zdecyduje.
Plan ułożony ze specjalistą bywa częściej używany i bardziej przydatny. W niewielkim badaniu z 2024 roku (82 osoby, spotkania online) nasilenie myśli i zachowań samobójczych zmniejszyło się po obu formach planu. Plan ułożony razem z klinicystą ludzie częściej jednak wykorzystywali i oceniali jako bardziej przydatny niż plan wypełniony samodzielnie (Lohani i in., 2024).
W MentalCare plan możesz ułożyć z każdą osobą, która prowadzi psychoterapię dorosłych. Układa się go też na konsultacji suicydologicznej. Prowadzi ją Jarosław Stukan, suicydolog kliniczny i prezes Polskiego Towarzystwa Zapobiegania Samobójstwom. Konsultacja to wizyta umawiana z wyprzedzeniem. Nie jest formą pomocy w nagłym kryzysie.
Co mówią badania
Planowanie bezpieczeństwa to krótka forma pomocy, którą sprawdzano w wielu badaniach.
W przeglądzie 6 badań z udziałem 3536 osób ryzyko zachowań samobójczych było u osób z planem bezpieczeństwa o około 43% niższe niż w grupach porównawczych (Nuij i in., 2021).
Ten sam przegląd nie wykazał, żeby plan zmniejszał same myśli samobójcze. Autorzy piszą, że do tego mogą być potrzebne inne formy pomocy. Plan pomaga przejść przez najtrudniejszy moment. Z tym, co do niego prowadzi, warto pracować ze specjalistą.
W dużym badaniu w 9 szpitalnych oddziałach ratunkowych w USA plan ułożony z klinicystą i co najmniej dwa telefony kontrolne wiązały się z rzadszymi zachowaniami samobójczymi w ciągu 6 miesięcy: 3,0% wobec 5,3% przy zwykłej opiece. Osoby z planem miały też ponad dwa razy większą szansę, że przyjdą przynajmniej na jedną wizytę u specjalisty (Stanley i in., 2018).
Badanie dotyczyło weteranów, w większości mężczyzn, i nie było losowe, więc wyniki trzeba czytać ostrożnie.
Najczęściej badano weteranów i pacjentów szpitalnych oddziałów ratunkowych. Tylko 4 z 20 badań w przeglądzie z 2026 roku odbyły się online (Rainbow i in., 2026). O planie wypełnianym samodzielnie w internecie wiemy więc mniej. Dlatego zachęcamy, żeby przejrzeć go z kimś bliskim albo ze specjalistą.
Twój plan zostaje u Ciebie
Nie zapisujemy ani nie wysyłamy tego, co wpiszesz, także do statystyk. Plan znika, gdy zamkniesz albo odświeżysz stronę. Na koniec wydrukuj go albo zapisz.
Po załadowaniu strony możesz wyłączyć internet, a plan dalej działa.
Obraz powstaje w Twojej przeglądarce. Nie wysyłamy go nigdzie. Na ekranie blokady obraz zobaczy każdy, kto weźmie Twój telefon do ręki. Dlatego przed zapisem wybierasz, co ma być na nim widać.
Jeśli korzystasz ze wspólnego komputera, po skończeniu zamknij kartę.
Jeśli chcesz pomóc komuś bliskiemu
Możesz zaproponować wspólne ułożenie planu. Usiądźcie razem w spokojniejszym momencie i przejdźcie przez kroki. Twoja rola to słuchać i dopytywać. Słowa w planie niech będą tej osoby.
Zapytaj wprost, czy pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia. Badania nie wykazały, żeby takie pytanie nasilało te myśli. Rozmowa o tym może przynieść ulgę.
Jeśli ta osoba wpisze Cię w kroku 4, ustalcie, co zrobisz, gdy zadzwoni albo napisze, i kiedy najłatwiej Cię złapać.
Zadbaj też o siebie. Rozmowa z osobą w kryzysie obciąża. Centrum Wsparcia pod numerem 800 70 2222 pomaga też bliskim. Więcej wskazówek znajdziesz na stronie Pomoc kryzysowa, w części dla bliskich.
Dla specjalistów, szkół i organizacji
To bezpłatny wzór planu bezpieczeństwa po polsku. Działa w przeglądarce i bez konta, a wpisy nie wychodzą z przeglądarki. Można z niego korzystać razem z klientem, także na wizycie online.
Jak z niego korzystać
- Układajcie plan razem, słowami osoby, której dotyczy. Wytyczne NICE dotyczące samookaleczeń (NG225) zalecają tworzenie planu we współpracy, z podejściem nastawionym na rozwiązywanie problemów, i z udziałem bliskich, jeśli to właściwe.
- Wróćcie do planu na kolejnych spotkaniach i poprawcie to, co nie zadziałało.
- Plan nie służy do oceny ryzyka i nie daje żadnego wyniku. Wytyczne NICE odradzają przewidywanie samobójstwa za pomocą narzędzi i skal oceny ryzyka.
- Narzędzie jest przygotowane dla dorosłych.
Co warto wiedzieć
- W badaniu 1251 osób, które kiedyś miały myśli lub zachowania samobójcze i szukały pomocy na australijskiej stronie o zdrowiu psychicznym, prawie 9 na 10 nie miało planu, a większość z nich nie znała tego pojęcia (Rainbow i in., 2024).
- Osoby, które miały lepsze plany, poświęcały na ich ułożenie więcej czasu (Hendley i in., 2025).
Jak udostępnić wzór
- Możesz linkować do tej strony i bezpłatnie drukować pusty wzór dla dorosłych klientów i pracowników. Prosimy, zostaw na wydruku stopkę z adresem strony.
- Z uczniami poniżej 18 lat plan układajcie razem, z udziałem psychologa albo pedagoga szkolnego. Szkołom polecamy też „Standardy postępowania dla nauczycieli dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej”, nowa karta (Ministerstwo Edukacji Narodowej, 2024). Standardy podkreślają współpracę z rodzicami albo opiekunami prawnymi ucznia.
- W zespole jest suicydolog kliniczny. Pomagamy liderom i HR zareagować, gdy w firmie wydarzy się coś trudnego. Dla firm
Nasz wzór nie jest formularzem Stanley-Brown Safety Plan. Ten formularz jest chroniony prawem autorskim, a jego zmiany i wersje cyfrowe wymagają pisemnej zgody autorów. Nasz wzór ma własne słowa i opiera się na opublikowanych badaniach oraz wytycznych NICE.
Pytania o plan
Czy plan na trudne chwile zastępuje terapię?
Nie. Plan pomaga przejść przez najtrudniejszy moment. Z tym, co do niego prowadzi, warto pracować ze specjalistą.
Co, jeśli nie mam kogo wpisać w kroku 3 albo 4?
Wtedy wpisz miejsca, w których są ludzie, i telefony zaufania z kroku 5. Krok 4 możesz uzupełnić później, na przykład razem ze specjalistą.
Czy mogę ułożyć plan dla kogoś innego?
Plan działa najlepiej, gdy jest napisany słowami osoby, której dotyczy. Możesz go ułożyć razem z nią. Przeczytaj też część „Jeśli chcesz pomóc komuś bliskiemu”.
Jak często poprawiać plan?
Wtedy, gdy coś się zmienia: po trudnym tygodniu, po przeprowadzce, gdy zmienia się numer bliskiej osoby albo terapeuty. Dobrze jest przejrzeć go też na wizycie u specjalisty.
Mieszkam za granicą. Czy plan zadziała?
Tak. Dopisz w kroku 5 numery z kraju, w którym mieszkasz. Polskie numery możesz wtedy odznaczyć. Numer 116 123 działa też w kilku innych krajach, ale łączy wtedy z lokalną linią, na przykład z Samaritans w Wielkiej Brytanii i Irlandii. Rozmowa jest wtedy w języku tego kraju. Numery dla Polonii zebraliśmy na stronie Za granicą.
Czy ktoś zobaczy, co wpisuję?
My tego nie widzimy. Nie zapisujemy ani nie wysyłamy tego, co wpiszesz, także do statystyk. Jeśli korzystasz ze wspólnego komputera, po skończeniu zamknij kartę.
Źródła 19 pozycji, na których opiera się artykuł
- 1
Stanley, B., Brown, G. K. (2012). Safety Planning Intervention: a brief intervention to mitigate suicide risk. Cognitive and Behavioral Practice, 19(2), 256–264. doi.org, nowa karta
- 2
Stanley, B., Brown, G. K., Brenner, L. A. i in. (2018). Comparison of the Safety Planning Intervention with follow-up vs usual care of suicidal patients treated in the emergency department. JAMA Psychiatry, 75(9), 894–900. doi.org, nowa karta
- 3
Nuij, C., van Ballegooijen, W., de Beurs, D. i in. (2021). Safety planning-type interventions for suicide prevention: meta-analysis. The British Journal of Psychiatry, 219(2), 419–426. doi.org, nowa karta
- 4
Lohani, M., Baker, J. C., Elsey, J. S. i in. (2024). Suicide prevention via telemental health services: insights from a randomized control trial of crisis response plan and self-guided safety planning approaches. BMC Health Services Research, 24, 1389. doi.org, nowa karta
- 5
Rainbow, C., Tatnell, R., Blashki, G., Melvin, G. A. (2024). Safety plan use and suicide-related coping in a sample of Australian online help-seekers. Journal of Affective Disorders, 356, 492–498. doi.org, nowa karta
- 6
Rainbow, E., Russell, A., Melia, R. (2026). Safety planning interventions to address suicidality in adults: a systematic review of the methodological characteristics of safety planning effectiveness research. British Journal of Clinical Psychology, 65(2), 401–419. doi.org, nowa karta
- 7
Hendley, T., Starkey, A., Yaccarino, C., Bolner, J., Hill, R. M. (2025). A comparison of in-person and digital suicide safety planning quality: a randomized controlled trial of three safety planning administration methods. Behavior Therapy, 56(6), 1025–1040. doi.org, nowa karta
- 8
Dazzi, T., Gribble, R., Wessely, S., Fear, N. T. (2014). Does asking about suicide and related behaviours induce suicidal ideation? What is the evidence? Psychological Medicine, 44(16), 3361–3363. doi.org, nowa karta
- 9
National Institute for Health and Care Excellence (2022). Self-harm: assessment, management and preventing recurrence (NG225), zalecenia 1.6.1 i 1.11.7–1.11.8. nice.org.uk, nowa karta
- 10
World Health Organization (2021). LIVE LIFE: an implementation guide for suicide prevention in countries. who.int, nowa karta
- 11
World Health Organization (2023). Preventing suicide: a resource for media professionals, update 2023. who.int, nowa karta
- 12
Fincham, G. W., Strauss, C., Montero-Marin, J., Cavanagh, K. (2023). Effect of breathwork on stress and mental health: a meta-analysis of randomised-controlled trials. Scientific Reports, 13, 432. doi.org, nowa karta
- 13
Stanley, B., Brown, G. K. Stanley-Brown Safety Plan: warunki użycia formularza (suicidesafetyplan.com, sprawdzone 17.11.2026). suicidesafetyplan.com, nowa karta
- 14
Łuba, M. (oprac.), Kicińska, L. (konsult.). Standardy postępowania dla nauczycieli dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej (wersja rozszerzona). Ministerstwo Edukacji Narodowej (2024). dokumenty.men.gov.pl, nowa karta
- 15
Kryzysowy Telefon Zaufania 116 123 (116sos.pl, sprawdzone 18.11.2026). 116sos.pl, nowa karta
- 16
Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, 800 70 2222 (centrumwsparcia.pl, strona główna i FAQ, sprawdzone 18.11.2026). centrumwsparcia.pl, nowa karta
- 17
Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 (116111.pl, sprawdzone 18.11.2026). 116111.pl, nowa karta
- 18
Ministerstwo Zdrowia. Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną (gov.pl, sprawdzone 17.11.2026). gov.pl, nowa karta
- 19
pacjent.gov.pl. Leczenie szpitalne (psychiatria i leczenie uzależnień) (sprawdzone 17.11.2026). pacjent.gov.pl, nowa karta

Marcin Goluch
Psycholog, dyplomowany psychoterapeuta · Pracuję z dorosłymi, młodzieżą i parami.
„Skupiam się na relacji terapeutycznej, pracy z emocjami i przywracaniu wpływu na własne życie.”














